این یعنی چه؟
لب ناحیه گذر میان داخل دهان و پوست صورت است و همیشه در معرض بیرون قرار دارد. به همین دلیل بیش از هر جای دیگری رد آفتاب، سرما و تحریک مکرر را با خود دارد. روند مورد انتظار برای یک زخم در این ناحیه این است که دلمه ببندد، کوچک شود و ظرف دو هفته کاملاً بسته شود.
تبخال نظم مشخصی را دنبال میکند: اول گزگز، بعد تاول‌های ریز، سپس دلمه و بهبود ظرف حدود یک هفته تا ده روز. اما زخمی که نیاز به توجه دارد این نظم را دنبال نمیکند. دلمه می‌افتد، سطح زیرش بسته نمیشود و دلمه دوباره تشکیل میشود؛ لبه‌هایش سفت میشود و با سرسختی در همان نقطه می‌ماند. مدت زمان، اینجا کاربردی‌ترین معیار است.
خشکی گسترده، پوسته پوسته شدن و محو شدن مرز لب و پوست در لب پایین به وضعیت جداگانه‌ای اشاره میکند. این تغییر در طول سال‌ها با اثر آفتاب پیدا میشود و ممکن است روی زمینه آن یک دلمه ثابت بنشیند؛ در کسانی که در فضای باز کار می‌کنند و زیاد به دریا و آفتاب می‌روند بیشتر دیده میشود. زخمی که روی چنین زمینه‌ای پیدا شود و خوب نشود ممکن است لازم باشد با نمونه‌برداری از بافت ارزیابی شود.
علت زخم التیام‌نیافته لب می‌تواند از یک عفونت سطحی تا آسیب آفتابی که در طول سال‌ها انباشته شده کشیده شود؛ اینکه زخم چند هفته است باقی مانده، در همان نقطه تکرار میشود یا نه و ظاهر کلی لب، این تفکیک را هدایت میکند.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی میکند؟
- روزی را که زخم شروع شده یادداشت کنید و هفته‌ای یک بار در همان نور از آن عکس بگیرید؛ دنبال کردن تغییرهای کوچک با چشم دشوار است.
- دلمه را نکنید، لبتان را گاز نگیرید و نلیسید؛ تحریک مداوم بهبود را عقب می‌اندازد.
- از بالم لب دارای ضدآفتاب استفاده کنید و وسط روز در سایه بمانید؛ لب جایی است که موقع زدن ضدآفتاب بیش از همه از قلم می‌افتد.
- سیگار را ترک کنید یا کم کنید؛ لب از نواحی‌ای است که مستقیم از دود تأثیر می‌گیرد.
- اگر با وجود گذشتن دو هفته، زخم بسته نشده
- اگر دلمه هر بار که می‌افتد در همان نقطه دوباره تشکیل میشود
- اگر لبه زخم سفت شده یا برجسته و ضخیم شده
- اگر زخم به‌راحتی خونریزی میکند یا خودبه‌خود شروع به خونریزی میکند
- اگر در همان سمت، زیر چانه یا در گردن غده‌ای سفت به دست می‌خورد
پرسش‌های متداول
- تبخال است یا چیز دیگری، چطور بفهمم؟
- تبخال معمولاً در همان ناحیه تکرار میشود، با گزگز شروع میشود و ظرف یک هفته تا ده روز بدون جا ماندن بسته میشود. زخمی که بدون گزگز پیدا میشود، مرحله تاول را نمیگذراند و از دو هفته میگذرد با این توصیف جور درنمیآید. تفکیک قطعی با معاینه انجام میشود، اما معیار مدت زمان را خودتان هم میتوانید دنبال کنید.
- زخم درد نمیکند، باز هم باید نشانش بدهم؟
- بله. بخشی از تغییرهای لب که نیاز به توجه دارند بدون درد هستند و دقیقاً به همین دلیل دیر متوجه میشوند. نبودن درد دلیلی برای منتظر ماندن به شمار نمیرود. هر زخمی که از دو هفته بگذرد و عقب ننشیند، حتی بدون درد، باید ارزیابی شود.
- لبم همیشه خشک و پوسته پوسته است، این هم در همین دسته است؟
- خشکی و پوستهریزی گسترده با یک زخم منفرد فرق دارد، اما بیاهمیت هم شمرده نمیشود. بهخصوص تغییری که سالهاست در لب پایین ادامه دارد و مرز لب و پوست را محو میکند، آسیب آفتابی را به ذهن میآورد؛ کنترل منظم لازم دارد. اگر روی این زمینه نقطهای سفت یا دلمهای که خوب نمیشود وجود داشته باشد، معاینه نباید عقب بیفتد.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.