این یعنی چه؟
سر استخوانی گرد در انتهای فک پایین، وقتی دهانتان را باز می‌کنید از حفره‌اش به جلو می‌لغزد و هنگام بستن برمی‌گردد. وقتی دهان خیلی گشاد باز شود، این سر می‌تواند از برجستگی استخوانی جلویی رد شود؛ آنگاه راه بازگشت بسته میشود. دهان باز می‌ماند و دندان‌ها اصلاً به هم نمی‌رسند.
نکتهٔ افتراقی، جهت ماجراست. مشکل اینجا نبستن دهان است، نه باز نکردن آن. اگر در باز کردن دهان مشکل دارید ولی راحت می‌بندید، وضعیت فرق می‌کند و همین درجه از فوریت را ندارد. اگر حرف زدنتان نامفهوم شده، نمی‌توانید آب دهانتان را نگه دارید و دندان‌های عقبی‌تان هیچ تماسی ندارند، این تصویر با فک باز مانده می‌خواند.
زمان اینجا تعیین‌کننده است. هرچه فک بازتر بماند، عضلات اطرافش بیشتر منقبض میشوند؛ و هرچه انقباض بیشتر شود، بازگشت سر استخوانی به جای خود سختتر میشود. وضعیتی که در ساعت‌های اول با یک مانور دستی قابل حل است، با تأخیر می‌تواند نیازمند کمک دارویی یا روش‌های دیگر شود.
فک در بیشتر موارد حین یک حرکت کاملاً معمولی باز می‌ماند؛ خمیازه کشیدن، مدت طولانی باز نگه داشتن دهان، استفراغ یا گاز زدن یک لقمهٔ بزرگ، شایع‌ترین شروع‌هایی هستند که بیماران تعریف می‌کنند.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی می‌کند؟
- تا رسیدن به کلینیک یا اورژانس، خودتان سعی نکنید فک را جا بیندازید؛ فشار آوردن می‌تواند به مفصل و رباط‌ها آسیب بزند.
- دهانتان را بیشتر باز نکنید، کمتر حرف بزنید و چیزی نخورید و ننوشید.
- در راه، فکتان را با دست به‌آرامی نگه دارید؛ تکیه دادن سر به یک بالش می‌تواند از کشیدگی عضلات کم کند.
- اگر این اولین بار نیست، آماده باشید بگویید دفعهٔ قبل چطور جا انداخته شد و چه داروهایی مصرف می‌کنید.
- اگر اصلاً نمی‌توانید دهانتان را ببندید، بدون معطلی مراجعه کنید
- دشواری در بلع یا نفس کشیدن
- پیدا شدن این وضعیت پس از یک ضربه، یا همراهی خون‌ریزی و بی‌حسی
- تورم آشکار یا کبودی در یک طرف، یا خون‌ریزی از گوش
- تکرار شدن همین وضعیت با فاصله‌های کوتاه
پرسش‌های متداول
- خودبهخود جا میافتد؟
- گاهی باز ماندن خیلی کوتاه است و وقتی عضلات شل میشوند فک خودبهخود بسته میشود. اگر بسته نمیشود، صبر کردن کمکی نمیکند؛ هرچه عضلات اطراف منقبضتر شوند جا انداختن سختتر میشود. به همین دلیل توصیه میشود همان روز مراجعه کنید.
- چرا موقع خمیازه کشیدن پیش آمد؟
- خمیازه یکی از حرکتهایی است که فک در آن بیشترین باز شدن را دارد. در کسانی که رباطهای مفصلشان شل است یا پس از کاری که دهان مدتی طولانی باز مانده، عبور از این مرز آسانتر میشود. خمیازه بهتنهایی نشانهٔ بیماری نیست؛ اما اینکه ماجرا چطور شروع شده، در بررسی کمککننده است.
- بعد از جا افتادن دوباره تکرار میشود؟
- احتمال تکرار وجود دارد، بهویژه در هفتههای بعد از اولین بار. به همین دلیل از شما خواسته میشود مدتی از باز کردن گشاد دهان بپرهیزید، هنگام خمیازه فکتان را با دست نگه دارید و از لقمههای سفت دوری کنید. در موارد تکرارشونده ممکن است لازم باشد مفصل جداگانه بررسی شود.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.