Dlaczego twarde dziąsło wokół implantów i zębów ma znaczenie

Dwie różne tkanki: twarde dziąsło i ruchoma błona śluzowa

Jeśli delikatnie odciągniesz dolną wargę i spojrzysz na zęby przednie, zobaczysz u ich podstawy jasnoróżowy, matowy, twardy pas, a poniżej bardziej czerwoną, błyszczącą tkankę, która porusza się razem z wargą. Górny pas to tkanka zrogowaciała: dziąsło z wytrzymałą warstwą ochronną na powierzchni, mocno związane z kością. Przy zębach część tego pasa zakotwiczoną w kości nazywa się dziąsłem przyczepionym. Tkanka poniżej to ruchoma błona śluzowa, która wyściela policzki i wargi od środka.

Podobny pas może otaczać implant; mówi się wtedy o zrogowaciałej błonie śluzowej. Po utracie zęba pas ten może się jednak zwęzić albo implant może wychodzić wprost przez ruchomą błonę śluzową. Szerokość pasa różni się u poszczególnych osób i w różnych miejscach jamy ustnej.

Co może się dziać, gdy pas jest wąski

Ruchoma błona śluzowa słabo znosi tarcie: przy kontakcie ze szczoteczką może boleć i łatwo krwawić. Często nieświadomie szczotkuje się wtedy to miejsce rzadziej lub delikatniej. Uważa się natomiast, że twardy pas tworzy wokół implantu mocniejszy kołnierz, odporniejszy na bakterie i tarcie. Przy wąskim pasie często opisuje się:

• Ból lub pieczenie w tym miejscu podczas szczotkowania.
• Trudność w dotarciu szczoteczką i gromadzenie się płytki u podstawy implantu lub zęba.
• Zaczerwienienie dziąsła i krwawienie przy szczotkowaniu.
• Stopniowe cofanie się brzegu tkanki w dół.

Co mówią badania

W przypadku zębów obraz jest wyraźniejszy. Według raportu konsensusu Amerykańskiej Akademii Periodontologii przy bardzo dobrym usuwaniu płytki nie jest potrzebna minimalna szerokość pasa, by zapobiec utracie tkanek podtrzymujących ząb; jeśli usuwanie płytki jest niewystarczające, za konieczny uważa się pas o szerokości co najmniej 2 mm.

W przypadku implantów obraz jest bardziej złożony. Jeden przegląd systematyczny wykazał wokół implantów z niedostatkiem twardego dziąsła więcej płytki, stanu zapalnego, recesji i utraty przyczepu. Nowszy przegląd nie znalazł związku pasa z zapaleniem błony śluzowej wokół implantu, w którym stan zapalny ogranicza się do tkanek miękkich; brak pasa lub szerokość poniżej 2 mm wiązały się jednak z częstszym zapaleniem tkanek okołowszczepowych przebiegającym z utratą kości. Ten sam przegląd odnotowuje, że próg 2 mm bywa krytykowany jako arbitralny. Najwyraźniej przeglądy zgadzają się co do doświadczeń samych pacjentów: przy niedostatku twardego dziąsła wokół implantu konsekwentnie opisuje się ból i dyskomfort podczas szczotkowania.

Codzienna higiena przy wąskim pasie

Nie każdy wąski pas wymaga przeszczepu. Jeśli w danym miejscu nie ma stanu zapalnego, szczotkowanie nie boli, a brzeg tkanki pozostaje stabilny od kontroli do kontroli, często wystarczy dostosować higienę:

• Używaj miękkiej szczoteczki i czyść to miejsce drobnymi ruchami, bez dociskania.
• Czyść boczne powierzchnie implantu lub zęba szczoteczką międzyzębową; odpowiedni rozmiar niech dobierze stomatolog.
• Jeśli jakieś miejsce boli przy szczotkowaniu, nie omijaj go, tylko czyść delikatnie i powiedz o tym na kontroli.
• Nie opuszczaj kontroli implantów ani profesjonalnych zabiegów higienizacyjnych.

Kiedy rozważa się przeszczep dziąsła

Przeszczep polega na przeniesieniu tkanki z innego miejsca w jamie ustnej w celu poszerzenia pasa twardego dziąsła. Zwykle rozważa się go, gdy szczotkowanie stale boli i przez to cierpi higiena, gdy stan zapalny wraca mimo starannej pielęgnacji, gdy brzeg tkanki cofa się od kontroli do kontroli albo gdy w miejscu planowanego implantu nie ma w ogóle twardego dziąsła.

Najsilniejsze dowody dotyczą wolnego przeszczepu dziąsłowego: cienki płat dziąsła pobiera się z podniebienia i przyszywa w przygotowanym miejscu. Według przeglądów systematycznych ta metoda oraz przeszczep tkanki łącznej z podniebienia poszerzają pas w najbardziej przewidywalny sposób. Stosuje się też matryce kolagenowe, które nie wymagają pobierania tkanki z podniebienia: zabieg jest krótszy i mniej uciążliwy, ale uzyskany pas jest zwykle węższy.

Gojenie po przeszczepie

Miejsce pobrania na podniebieniu goi się jak otwarta rana, która zamyka się samoistnie; w pierwszych dniach częste są pieczenie i nadwrażliwość podczas jedzenia. Na ten czas stomatolog może dać cienką płytkę chroniącą podniebienie. W miejscu przeszczepu może wystąpić obrzęk i niewielkie krwawienie; do czasu wygojenia nie szczotkuje się go, a do utrzymania czystości służy zwykle płukanka. Przeszczep w pierwszych miesiącach nieco się obkurcza i stopniowo zlewa z otoczeniem, ale może pozostać trochę jaśniejszy niż sąsiednie dziąsło. W widocznych miejscach warto omówić tę różnicę koloru przed zabiegiem.

Ta treść ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje badania.