این یعنی چه؟
هر تورمی در گردن غدهٔ لنفاوی نیست. غدههای بزاقی، کیست‌های مادرزادی، بافت چربی و ساختارهای بین عضلات هم می‌توانند برجستگی قابل لمسی ایجاد کنند. اما بیشتر از نوع تورم، رفتار آن اطلاعات دارد: چه مدت آنجاست، چطور بزرگ شده، با لمس چه حسی می‌دهد و با فشار از جایش تکان می‌خورد یا نه.
سه نکته این تصویر را از تصویر غدهٔ متورم جدا می‌کند. غدهای که به عفونت واکنش می‌دهد دردناک است، زیر انگشتتان می‌لغزد و پس از برطرف شدن منشأ ظرف چند هفته کوچک میشود. اما تورمی که اینجا توصیف شد بدون درد است، سفت حس میشود، با فشار به‌جای لغزیدن به بافت عمقی چسبیده می‌ماند و هفته‌هاست همان‌طور مانده یا آرام‌آرام بزرگ شده است. نبودن درد نشانهٔ خوبی به شمار نمی‌آید؛ بیدردی یکی از ویژگی‌هایی است که این تصویر را مشکوک می‌کند.
این توصیف بهتنهایی یک تشخیص نیست. بخشی از تورمهایی که همین ویژگی‌ها را دارند خوش‌خیم از آب درمی‌آیند. افتراق را معاینهٔ دستی، سونوگرافی و در صورت لزوم نمونهبرداری سوزنی انجام می‌دهد؛ با صبر کردن یا نگاه کردن به عکس نمی‌شود. در افرادی که سیگار و الکل مصرف می‌کنند، پیش‌تر در ناحیهٔ سر و گردن درمانی گرفته‌اند یا در دهانشان زخمی دارند که خوب نمی‌شود، توصیه میشود بررسی به تعویق نیفتد.
پشت این تورم می‌تواند تصویرهای متفاوتی باشد که منشأشان دهان، غدهٔ بزاقی یا ناحیهٔ گردن است؛ عنوان‌های زیر ترتیب احتمال نیستند، بیشتر مانند نقشه‌ای نشان می‌دهند کدام تخصص وارد کار میشود.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی می‌کند؟
- تورم را یک بار اندازه بگیرید و همراه با زمانی که متوجهش شده‌اید یادداشت کنید؛ پس از آن روزی چند بار لمسش نکنید، این کار هم پیگیری درست را به هم می‌زند و هم نگرانی را بزرگ می‌کند.
- با تصمیم خودتان آنتی‌بیوتیک مصرف نکنید تا نتیجه‌اش را ببینید؛ وقتی تورم سفت و بدون درد با آنتی‌بیوتیک کوچک نشود، تنها چیزی که باقی می‌ماند دو هفتهٔ از دست رفته است.
- تورم را ماساژ ندهید، گرم نکنید و سعی نکنید با سوزن خالی‌اش کنید؛ این کارها بافت را تغییر می‌دهند و می‌توانند بررسی بعدی را دشوار کنند.
- هنگام رفتن به معاینه، میزان مصرف سیگار و الکل، جراحی‌ها و درمان‌هایی که پشت سر گذاشته‌اید و داروهایی که مصرف می‌کنید را نوشته ببرید؛ بررسی را سریع‌تر می‌کند.
- اگر تورم سه هفته است سر جایش مانده یا در همین مدت بزرگ شده است
- اگر تورم سفت حس میشود، درد نمی‌دهد و با فشار از جایش تکان نمی‌خورد
- اگر گرفتگی صدایی که هفته‌هاست ادامه دارد، دشواری در بلع یا درد یک‌طرفه‌ای که به گوش می‌زند همراهش است
- اگر در دهان یا زبانتان زخم یا لکه‌ای دارید که در دو هفته خوب نشده است
- اگر کاهش وزن بی‌دلیل، تعریق شبانه یا تب طولانی هم به تصویر اضافه شده است
پرسش‌های متداول
- بدون درد بودنش نشانهٔ خوبی نیست؟
- نه. درد در بیشتر موارد نشانهٔ عفونت است و غدههای ناشی از عفونت دردناکاند. اما تورمهایی که بیسروصدا بزرگ میشوند چون دیرتر دیده میشوند، دیرتر هم بررسی میشوند. به همین دلیل بیدردی دلیلی برای صبر کردن نیست، دلیلی برای جلو انداختن بررسی است.
- چند هفته صبر کردن منطقی است؟
- برای کوچک شدن غدهای که پس از عفونت بزرگ شده، معمولاً دو تا چهار هفته فرصت داده میشود. اما اگر تورمی که اینجا توصیف شد بدون درد و سفت باشد، پر شدن سه هفته بهتنهایی دلیل بررسی است. در تورمی که بدون یافتهٔ آشکار عفونت پیدا شده و در حال بزرگ شدن است، لازم نیست منتظر پر شدن این مدت بمانید.
- به کدام پزشک باید مراجعه کنم؟
- بررسی تودههای گردن در حیطهٔ گوش و حلق و بینی و جراحی سر و گردن است؛ تصمیم دربارهٔ تصویربرداری و در صورت لزوم نمونهبرداری آنجا گرفته میشود. سهم دندانپزشک در نقطهٔ دیگری است: ببیند تورم منشأی در داخل دهان دارد یا نه، اگر دارد آن را تشخیص دهد و اگر ندارد شما را بدون تأخیر به آدرس درست راهنمایی کند.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.