این یعنی چه؟
پرزهای پشت زبان دائم نو میشوند؛ نوکشان ساییده میشود و میریزد و از زیر آن پرز تازه بیرون میآید. وقتی این چرخه کند شود، پرزها نمیریزند و بلند میشوند. وقتی ساختارهای بلندشده به هم تکیه میدهند، سطح مودار یا شبیه بافت فرش دیده میشود. رنگ از باکتریهایی میآید که میان پرزها جا خوش میکنند و از مواد رنگدهندهای که از بیرون میرسند؛ طیفهای قهوهای، زردرنگ، سبزرنگ یا نزدیک به سیاه میتواند دیده شود.
چیزی که این تصویر را از لایه سفید معمول زبان جدا میکند این است که آنچه دیده میشود لایهای خوابیده روی سطح نیست، خودِ بافت بلندشده است. لایه با پاک کردن ملایم تا حدی برداشته میشود و از زیر آن سطح صورتی بیرون میآید؛ اما پرزهای بلندشده یکباره تمیز نمیشوند و با مراقبت منظم در طول چند روز بهآرامی کوتاه میشوند. این ظاهر بیشتر در وسط و بخش عقبی زبان متمرکز میشود و نوک و کنارهها طبیعی میمانند. تغییر سطحی است؛ حرکت زبان معمولاً تحت تأثیر قرار نمیگیرد، در برخی افراد حالت تهوع و تغییر در حس چشایی گزارش شده است.
این ظاهر در مصرف دخانیات، مصرف چای و قهوه پررنگ، خشکی دهان و دورههایی که بهداشت دهان مختل میشود بیشتر گزارش شده است. پس از مصرف دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین، داروهای معده حاوی بیسموت و برخی آنتیبیوتیکها هم میتواند دیده شود. تغذیه نرم و کم جویدن، با کاهش اثر مکانیکیای که پرزها را میساید، میتواند تصویر را ادامهدار کند. وقتی عامل برطرف شود، در بیشتر افراد پسرفت آن انتظار میرود.
تیره شدن زبان معمولاً با کند شدن بازسازی سطح و چسبیدن رنگ به این ساختارهای بلندشده توضیح داده میشود. عنوانهای زیر شایعترین علتهایی را که همراه این تغییر دیده میشوند جمع میکنند.
علتهای محتمل
در خانه چه کمکی میکند؟
- زبانتان را روزی دو بار، از عقب به جلو با مسواک نرم یا زبانپاککن بهآرامی تمیز کنید؛ بهتر شدن ظاهر میتواند چند روز طول بکشد.
- بکوشید مصرف دخانیات، چای و قهوه پررنگ را کم کنید؛ اینها بیشترین عواملی هستند که در رنگ گرفتن گزارش شدهاند.
- دهانشویه حاوی کلرهگزیدین را بدون توصیه دندانپزشک هفتهها ادامه ندهید.
- در طول روز به خوراکیهایی که جویدن میخواهند جا بدهید؛ سایش طبیعی سطح به این شکل ادامه پیدا میکند.
- اگر تغییر رنگ به گونهها، سقف دهان یا داخل لب گسترش پیدا میکند.
- اگر همراه این ظاهر سختی در بلع، درد یا تب وجود دارد.
- اگر تیرگی در یک نقطه جمع شده، مرزهایش تیز و برجسته است.
- اگر با وجود چند هفته تمیز کردن منظم، ظاهر هیچ پسرفتی ندارد.
- اگر درمانی میگیرید که سیستم ایمنی را سرکوب میکند.
پرسشهای متداول
- آیا این ظاهر ماندگار میشود؟
- در بیشتر افراد ماندگار نیست. وقتی عامل رنگدهنده کم شود و سطح منظم تمیز شود، کوتاه شدن پرزها انتظار میرود؛ این کار میتواند چند هفته طول بکشد. تا زمانی که عامل ادامه داشته باشد، تکرار شدن این ظاهر معمول است.
- آیا نزدیک به سیاه شدن رنگ زبان نشانه بیماری جدی است؟
- با اینکه ظاهرش ترسناک است، این تغییر سطحی در نظر گرفته میشود و بیشتر اوقات با بیماری سنگینی مرتبط دانسته نمیشود. با این حال تصویرهایی که در دهان گسترش پیدا میکنند، درد دارند یا با تب و سختی در بلع همراه هستند باید از نظر علتهای دیگر ارزیابی شوند.
- پس از مصرف آنتیبیوتیک ایجاد شد، دارو را قطع کنم؟
- دارویی را که با نسخه مصرف میکنید به تشخیص خودتان قطع نکنید. این تغییر پس از مصرف برخی داروها گزارش شده است؛ مناسب است با پزشکی که دارو را تجویز کرده صحبت کنید، وضعیت را در میان بگذارید و تصمیم را به او بسپارید.
این محتوا جنبه اطلاعرسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماریها مشترکاند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.
