Otojen Diş Grefti Nedir?
Otojen diş grefti, kişinin kendi çekilen dişinden elde edilen greft malzemesidir. Dişin sert dokusu olan dentin, yapı olarak kemiğe benzer: her ikisi de büyük ölçüde kollajen ve kalsiyum fosfat bileşiklerinden oluşur. Bu benzerlik, uygun biçimde işlenmiş dentinin kemik yerine geçen bir iskele gibi davranabilmesini sağlar.
Çekilen diş, aynı seansta özel bir öğütücü cihazda parçacık haline getirilir, temizleme solüsyonunda bekletilerek bakteriden arındırılır ve yıkanır. Elde edilen malzeme aynı hastaya, aynı seansta uygulanır. Doku hastanın kendisine ait olduğu için bağışıklık sistemi tarafından yabancı olarak tanınmaz.
Çekilen Diş Nasıl Değerlendirilir?
1. Çekim boşluğunun korunması: Diş çekildikten sonra çevresindeki kemik zamanla erimeye başlar. İşlenmiş dentin boşluğa yerleştirildiğinde kemik hacminin korunmasına katkı sağlar; bu, ileride implant planlanan bölgelerde önem taşır.
2. Kemik hacminin artırılması: Yetersiz kemik bulunan bölgelerde otojen dentin grefti, kemik grefti malzemesi olarak kullanılabilir. Sinüs tabanı yükseltme gibi işlemlerde de değerlendirilebilir.
3. Diş eti ve kemik defektlerinin onarımı: Diş eti hastalığı ya da enfeksiyon sonucu oluşan kemik kayıplarında, defektin doldurulmasında kullanılabilir.
4. Diş ototransplantasyonu: Bazı durumlarda çekilen dişin kendisi, ağızdaki başka bir boşluğa nakledilebilir. En sık örneği, kullanılmayan bir yirmi yaş dişinin kaybedilmiş bir azı dişinin yerine yerleştirilmesidir.
5. Diş pulpası dokusunun saklanması: Dişin iç kısmındaki pulpa dokusu, kök hücre içerdiği için yetkili doku bankalarında dondurularak saklanabilir. Bu bir tedavi değil, saklama işlemidir; hangi hastalıklarda kullanılabileceği hâlâ araştırma konusudur.
Bu yolların hangisinin uygun olduğu dişin durumuna göre değişir. Ağır çürük, kırık ya da enfeksiyon bulunan dişler her yöntem için uygun olmayabilir.
Kimler İçin Uygundur?
Değerlendirme şu durumlarda gündeme gelir: çekilecek dişin bölgesine ileride implant planlanması, yirmi yaş dişi çekimiyle birlikte başka bir bölgede kemik desteği gerekmesi, diş eti hastalığına bağlı kemik defekti bulunması, ortodontik nedenle sağlam diş çekilmesi, kaybedilmiş bir azı dişinin yerine nakledilebilecek uygun bir dişin bulunması.
Uygun olmayan durumlar da vardır. Ağız içinde aktif enfeksiyon bulunması, dişin çekim sırasında parçalanması, dentin dokusunun ileri derecede harap olması ya da hastanın kemik iyileşmesini etkileyen sistemik bir hastalığı bulunması bu yöntemleri sınırlayabilir. Karar, klinik muayene ve görüntüleme sonrasında verilir.
Tedavi Süreci
1. Planlama: Çekilecek diş ve uygulanacak bölge, röntgen ve gerektiğinde üç boyutlu tomografi ile değerlendirilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna bu aşamada karar verilir.
2. Çekim: Diş, çevresindeki kemik korunacak biçimde çekilir. Dolgu, kron ve yumuşak doku artıkları dişten temizlenir.
3. İşleme: Diş öğütücü cihazda parçacık haline getirilir, temizleme solüsyonunda bekletilir ve yıkanır. Bu aşama yaklaşık on beş dakika sürer.
4. Uygulama: Hazırlanan malzeme planlanan bölgeye yerleştirilir, gerektiğinde membran ile örtülür ve bölge dikilir.
5. İyileşme: İlk günlerde şişlik ve hafif ağrı beklenen bulgulardır. Kemik olgunlaşması aylar içinde ilerler; implant planlanan bölgelerde bu süre kontrollerle izlenir.