پیوند استخوان اتوژن دندانی چیست؟
پیوند استخوان اتوژن دندانی، ماده پیوندی است که از دندان کشیدهشده خود فرد به دست میآید. عاج، که بافت سخت دندان است، از نظر ساختاری به استخوان شباهت دارد. هر دو بافت تا حد زیادی از کلاژن و ترکیبات فسفات کلسیم تشکیل شدهاند. این شباهت باعث میشود عاجی که بهدرستی فرآوری شده است، مانند داربستی جایگزین استخوان عمل کند.
دندان کشیدهشده در همان جلسه، با دستگاه آسیاب مخصوص به ذرات تبدیل میشود، در محلول پاککننده قرار میگیرد تا از باکتریها عاری شود و سپس شسته میشود. ماده بهدستآمده در همان جلسه برای همان بیمار استفاده میشود. چون این بافت متعلق به خود بیمار است، سیستم ایمنی آن را بهعنوان عامل بیگانه شناسایی نمیکند.
دندان کشیدهشده چگونه ارزیابی میشود؟
1. حفظ حفره دندان: پس از کشیدن دندان، استخوان اطراف آن بهمرور شروع به تحلیل رفتن میکند. قرار دادن عاج فرآوریشده در حفره، به حفظ حجم استخوان کمک میکند. این موضوع در نواحیای که در آینده برای آنها ایمپلنت برنامهریزی شده است اهمیت دارد.
2. افزایش حجم استخوان: در نواحی دارای کمبود استخوان، پیوند عاج اتوژن میتواند بهعنوان ماده پیوند استخوان استفاده شود. همچنین میتوان از آن در روشهایی مانند بالا بردن کف سینوس استفاده کرد.
3. ترمیم نقصهای لثه و استخوان: در موارد از دست رفتن استخوان بر اثر بیماری لثه یا عفونت، میتوان از آن برای پر کردن نقص استفاده کرد.
4. اتوترانسپلنت دندانی: در برخی موارد، خود دندان کشیدهشده را میتوان به حفره دیگری در دهان منتقل کرد. رایجترین نمونه، قرار دادن یک دندان عقل بدون کاربرد در محل دندان آسیای از دسترفته است.
5. نگهداری بافت پالپ دندان: بافت پالپ موجود در بخش داخلی دندان، به دلیل داشتن سلولهای بنیادی، میتواند در بانکهای مجاز بافت منجمد و نگهداری شود. این کار درمان محسوب نمیشود، بلکه فرایند نگهداری است. اینکه در چه بیماریهایی قابل استفاده باشد، هنوز موضوع پژوهش است.
مناسب بودن هر یک از این روشها به وضعیت دندان بستگی دارد. دندانهای دارای پوسیدگی شدید، شکستگی یا عفونت ممکن است برای همه روشها مناسب نباشند.
این روش برای چه کسانی مناسب است؟
ارزیابی این روش در شرایط زیر مطرح میشود: برنامهریزی برای کاشت ایمپلنت در ناحیه دندانی که قرار است کشیده شود، نیاز به حمایت استخوانی در ناحیهای دیگر همزمان با کشیدن دندان عقل، وجود نقص استخوانی ناشی از بیماری لثه، کشیدن دندان سالم به دلایل ارتودنسی، یا وجود دندان مناسبی که بتوان آن را جایگزین دندان آسیای از دسترفته کرد.
موارد نامناسب نیز وجود دارد. وجود عفونت فعال در دهان، خرد شدن دندان هنگام کشیدن، تخریب شدید بافت عاج، یا ابتلا به بیماری سیستمیک مؤثر بر ترمیم استخوان میتواند استفاده از این روشها را محدود کند. تصمیمگیری پس از معاینه بالینی و تصویربرداری انجام میشود.
روند درمان
1. برنامهریزی: دندانی که باید کشیده شود و ناحیهای که قرار است درمان شود، با رادیوگرافی و در صورت نیاز با توموگرافی سهبعدی بررسی میشوند. انتخاب روش مناسب در این مرحله انجام میشود.
2. کشیدن دندان: دندان بهگونهای کشیده میشود که استخوان اطراف آن حفظ شود. مواد پرکردنی، روکش و بقایای بافت نرم از دندان پاک میشوند.
3. فرآوری: دندان در دستگاه آسیاب به ذرات تبدیل میشود، در محلول پاککننده قرار میگیرد و شسته میشود. این مرحله حدود پانزده دقیقه طول میکشد.
4. استفاده: ماده آمادهشده در ناحیه مورد نظر قرار میگیرد، در صورت نیاز با غشا پوشانده میشود و ناحیه بخیه میخورد.
5. بهبودی: تورم و درد خفیف در روزهای نخست از علائم مورد انتظار هستند. بلوغ استخوان طی چند ماه پیشرفت میکند. در نواحیای که برای آنها ایمپلنت برنامهریزی شده است، این روند با معاینات پیگیری میشود.