مراقبت از دهان در دوران شیمی‌درمانی

چرا شیمی‌درمانی در دهان احساس می‌شود

داروهای شیمی‌درمانی بر سلول‌هایی اثر می‌گذارند که سریع تقسیم می‌شوند. پوشش نازک داخل دهان زودتر از بیشتر بافت‌های بدن نو می‌شود، به همین دلیل درمان روی آن هم اثر می‌گذارد. غدد بزاقی، لثه و سطح زبان ممکن است در همان هفته‌ها تغییر کنند. بیشتر این تغییرها چند هفته پس از آخرین دوره فروکش می‌کنند، اما تا وقتی ادامه دارند خوردن و حرف زدن و خوابیدن را سخت‌تر می‌کنند.

معاینه دندان پیش از شروع درمان

اگر چیزی در دهان بی‌سروصدا ایراد داشته باشد، معمولاً با شروع شیمی‌درمانی خودش را نشان می‌دهد. پوسیدگی، پرکردگی شکسته، لثه ملتهب یا پروتزی که دیگر خوب سر جایش نمی‌نشیند، وقتی ایمنی بدن پایین می‌آید ممکن است به مشکل بزرگ‌تری تبدیل شوند. به همین دلیل تیم انکولوژی معمولاً پیش از دوره اول یک معاینه دندان می‌خواهد.

تغییرهایی که ممکن است در دهان ببینید

• زخم‌های دهانی: داخل گونه، روی زبان و سطح داخلی لب ممکن است لکه‌های قرمز و دردناک پیدا شود، بیشتر در هفته‌های اول هر دوره.
• خشکی دهان: با کم شدن بزاق دهان چسبنده می‌شود، بلع سخت‌تر می‌شود و خطر پوسیدگی بالا می‌رود.
• تغییر مزه: غذا ممکن است فلزی، شور یا بی‌مزه باشد. در بیشتر افراد مزه پس از پایان درمان کم‌کم برمی‌گردد.
• خطر بیشتر عفونت: وقتی ایمنی بدن پایین است، حتی التهاب خفیف لثه هم ممکن است زود گسترش پیدا کند.
• تمایل به خونریزی: با افت شمار پلاکت، لثه ممکن است هنگام مسواک زدن یا خودبه‌خود خونریزی کند.

عادت‌های روزانه که کمک می‌کنند

مراقبت از دهان در این ماه‌ها کنار گذاشته نمی‌شود، ملایم‌تر می‌شود. قطع کامل مسواک زدن اجازه می‌دهد التهاب لثه بزرگ شود؛ حرف بر سر انجام همان کار با ملایمت بیشتر است.

• از مسواک نرم استفاده کنید. اگر موهای مسواک هنوز سفت‌اند، چند لحظه در آب ولرم نرم‌ترشان می‌کند.
• استفاده از خمیردندان فلورایددار را ادامه دهید. اگر کف آن می‌سوزاند، خمیر ساده و بی‌طعم راحت‌تر تحمل می‌شود.
• از دهان‌شویه‌های الکل‌دار دوری کنید؛ الکل بافت خشک را بیشتر می‌سوزاند.
• در طول روز دهان را با آب بشویید و آب را جرعه‌جرعه بنوشید.
• مسواک را پس از هر بار بشویید و بگذارید ایستاده و بدون درپوش خشک شود.

درباره نخ دندان با تیم درمان حرف بزنید

تمیز کردن فاصله بین دندان‌ها در حالت عادی عملی‌ترین راه سالم نگه داشتن آن سطح‌هاست، اما در شیمی‌درمانی پاسخ به آزمایش خون بستگی دارد. وقتی شمار پلاکت پایین است نخ دندان می‌تواند خونریزی راه بیندازد و از سوی دیگر تمیز نکردن فاصله‌ها خطر عفونت را بالا می‌برد. این تصمیم را خودتان نگیرید. از تیم انکولوژی بپرسید که نخ دندان را ادامه دهید یا نه و در چه شرایطی آن را کنار بگذارید.

نشانه‌هایی که نباید معطل کرد

درد دهان همراه با تب فوری است: اگر تب دارید همان روز به تیم انکولوژی خبر دهید، حتی اگر شب باشد. لایه سفید یا زردرنگ در دهان، دردی که آرام نمی‌گیرد، لثه‌ای که بدون تماس خونریزی می‌کند و زخم‌هایی که مانع بلع می‌شوند هم باید زود دیده شوند. پشت هرکدام می‌تواند علت متفاوتی باشد و تنها معاینه آنها را از هم جدا می‌کند. مراقبت از دهان در این هفته‌ها را معمولاً تیم انکولوژی هدایت می‌کند.

مراقبت از دهان در شیمی‌درمانی جزئیاتی نیست که بتوان به تعویق انداخت، بلکه عادتی روزانه است که گذر هفته‌های درمان را آسان‌تر می‌کند.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.