یائسگی و سلامت دهان: چه چیزی تغییر می‌کند

در یائسگی چه چیزی در دهان تغییر می‌کند

در یائسگی سطح استروژن پایین می‌آید و این فقط به استخوان و خواب مربوط نیست. پوشش داخلی دهان، غدد بزاقی و لثه هم به استروژن پاسخ می‌دهند. بسیاری از زنان پس از چهل و پنج سالگی متوجه می‌شوند که دهانشان خشک است، زبانشان می‌سوزد یا لثه زودتر از گذشته خون می‌آید. این تغییرها آرام آغاز می‌شوند و سال‌ها ادامه دارند، به همین دلیل معمولاً فقط به حساب سن گذاشته می‌شوند.

چرا دهان خشک می‌شود

وقتی استروژن کم می‌شود، غدد بزاقی بزاق کمتری می‌سازند. در همان سال‌ها داروهای فشار خون، خواب و خلق پایین هم می‌توانند بزاق را کم کنند و این دو اثر روی هم می‌نشینند. خشکی فقط تشنگی نیست. بزاق سطح دندان را می‌شوید، اسید را خنثی می‌کند و مواد معدنی را به مینا برمی‌گرداند؛ وقتی کم شود، هر سه کار ضعیف می‌شود.

• شب با دهان خشک بیدار می‌شوید و کنار تخت آب می‌گذارید
• نان خشک یا بیسکویت بدون جرعه‌ای آب پایین نمی‌رود
• زبان به سقف دهان می‌چسبد و صدا در گفت‌وگوی طولانی زود می‌گیرد
• پروتز به سقف دهان می‌ساید یا در طول روز جابه‌جا می‌شود

وقتی بزاق کم شود پوسیدگی کجا پیدا می‌شود

در دهان خشک پوسیدگی جایی که به آن عادت کرده‌اید پیدا نمی‌شود. با عقب‌نشینی لثه سطح ریشه بیرون می‌افتد و این سطح از مینا بسیار نرم‌تر است. به همین دلیل پس از یائسگی پوسیدگی اغلب از گردن دندان، درست کنار لبهٔ لثه، آغاز می‌شود. آن نوار باریک هنگام مسواک از قلم می‌افتد و در آینه هم به‌سختی دیده می‌شود. زنی که بیست سال پوسیدگی نداشته ممکن است در مدت کوتاهی چند نقطه پیدا کند؛ علت در بزاق است نه در بی‌دقتی.

سندرم سوزش دهان واقعی است

برخی زنان سوزشی پیوسته در نوک زبان، سقف دهان یا لب‌ها حس می‌کنند. زخم قابل دیدنی وجود ندارد و بافت در معاینه طبیعی به نظر می‌رسد. به این حالت سندرم سوزش دهان می‌گویند و در دورهٔ یائسگی بیشتر دیده می‌شود. چون چشم چیزی نمی‌بیند، سال‌ها آن را روانی می‌شمارند. حال آنکه سوزش به کار اعصاب حسی دهان مربوط است. معمولاً صبح‌ها خفیف است، به سمت شب شدت می‌گیرد و هنگام غذا خوردن آرام می‌شود.

سوزش زبان همیشه به یائسگی مربوط نیست؛ کمبود آهن و ویتامین B12، دیابت کنترل‌نشده و عفونت قارچی هم همان حس را می‌سازند.

چرا لثه زودتر خون می‌آید

بافت لثه نازک‌تر می‌شود و به تغییر هورمونی حساس‌تر پاسخ می‌دهد. همان مقدار جرم دندانی که در چهل سالگی خون‌ریزی نمی‌ساخت، ممکن است در پنجاه و پنج سالگی بسازد. لثه در برخی زنان رنگ‌پریده، براق و کشیده به نظر می‌رسد و غذای داغ یا تند آزار می‌دهد. این تصویر کم پیش می‌آید، اما وقتی دیده شد باید شناخته شود. عقب‌نشینی لثه هم تندتر می‌شود: دندان بلندتر به نظر می‌رسد و سرما تیر می‌کشد.

استخوان فک و داروهای پوکی استخوان

پس از یائسگی تراکم استخوان کم می‌شود و فک هم از این قاعده بیرون نیست. اگر بیماری لثه در فکی با استخوان کم پیش برود، دندان‌ها زودتر لق می‌شوند. اگر دارویی برای پوکی استخوان مصرف می‌کنید، دندان‌پزشک باید پیش از هر کشیدن دندان و هر ایمپلنت از آن خبر داشته باشد؛ بخشی از این داروها ترمیم استخوان فک را کند می‌کنند. دارو را خودسرانه قطع نکنید: قطع کردن هم مثل شروع کردن تصمیم پزشک معالج است.

کدام نشانه صبر نمی‌کند

بیشتر تغییرهای یائسگی آرام پیش می‌روند و در یک معاینهٔ برنامه‌ریزی‌شده قابل بررسی‌اند. اما بعضی یافته‌های دهان را یائسگی توضیح نمی‌دهد. این‌ها کم پیش می‌آیند، با این حال دانستن شکلشان مفید است.

• زخمی در زبان یا دهان که در دو هفته خوب نشده است: همان روز به پزشک مراجعه کنید.
• لکهٔ سفید یا قرمز در گونه یا زبان که با پاک کردن نمی‌رود.
• بی‌حسی بدون دلیل، درد یک‌طرفه یا سختی در بلعیدن.
• ورم صورت یا فک همراه با تب: بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنید.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.