Bu ne demek?
Çiğneme sırasında kas artan bir iş yükü altına girer ve bu iş yükü artan bir kan akışı ister. Kan akışı talebi karşılamazsa kas birkaç lokmada tükenir. Yorgunluk ya da dolgunluk hissi çiğnedikçe artar, ara verdiğinizde birkaç dakika içinde geriler.
Ayırt edici nokta ağrının zamanlamasıdır. Sabah uyanınca zaten var olan, gün içinde inip çıkan ağrı kas ağrısı örüntüsüne uyar. Dinlenirken hiç yokken çiğnemeye başladıktan sonra hep aynı noktada ortaya çıkan ve durunca kaybolan yorgunluk ise başka bir örüntüdür; buna çene kladikasyosu denir.
Bu ikinci örüntü çoğu zaman kas yorgunluğuyla açıklanır. Ancak 50 yaşın üzerindeyseniz, şakak damarınız dokununca hassassa, yeni tip bir baş ağrınız, kilo kaybınız ya da görme değişikliğiniz varsa şakak atardamarının iltihabı da düşünülmelidir. Bu olasılıkta değerlendirmenin ertelenmemesi gerekir, çünkü görme kaybı kalıcı olabilir.
Yorgunluğun kaynağı kasta, eklemde ya da kası besleyen damarda olabilir; hangisi olduğunu belirleyen şey yaşınız, eşlik eden bulgular ve yorgunluğun her seferinde aynı noktada başlayıp başlamadığıdır.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Öğünleri küçük lokmalara bölün, sert ve uzun çiğnenen yiyecekleri geçici olarak bırakın.
- Yorgunluğun kaç lokmada başladığını ve dinlenince kaç dakikada geçtiğini not edin; bu bilgi muayenede işe yarar.
- Şakağınızda yeni bir ağrı ya da dokunma hassasiyeti varsa bunu kendi başınıza ağrı kesiciyle geçirmeye çalışmayın.
- Sakız çiğnemeyi bırakın; kası dinlendirmesi beklenmez, aksine yükü artırır.
- 50 yaşın üzerindeyseniz ve şakağınızda yeni başlayan ağrı ya da hassasiyet varsa
- Görmede bulanıklık, çift görme ya da kısa süreli görme kaybı
- Saçınızı tararken kafa derinizin ağrıması
- Ateş, gece terlemesi, istemediğiniz hâlde kilo kaybı ya da omuz ve kalça kuşağında tutukluk
- Yorgunluğa ağzı açmakta belirgin kısıtlılığın eklenmesi
Sık sorulan sorular
- Bu sadece çok sakız çiğnememden olabilir mi?
- Olabilir. Uzun süreli sakız, sert yiyecekler ve sıkma alışkanlığı çiğneme kaslarını yorar; bu durumda yorgunluk gün içinde dalgalanır ve dinlenmeyle belirgin biçimde azalır. Yine de yorgunluk her seferinde hemen hemen aynı sayıda lokmada başlıyor ve hiç değişmiyorsa bu örüntünün muayeneyle değerlendirilmesi gerekir.
- Şakak damarı iltihabı neden diş hekimini ilgilendiriyor?
- Çünkü ilk ve bazen tek şikâyet çiğnerken çenenin yorulmasıdır ve hastalar bunu çene sorunu sanarak diş hekimine başvurur. Diş hekiminin bu olasılığı akılda tutup aynı gün ilgili uzmana yönlendirmesi, görmeyle ilgili sonucun değişmesinde belirleyici olabilir.
- Yorgunluk her gün değil, bazı günler oluyor. Yine de önemli mi?
- Aralıklı olması tabloyu önemsiz kılmaz. Kas kaynaklı yorgunluk uykunuza, gerginliğinize ve o gün ne yediğinize göre dalgalanabilir. Yaşınız 50 üzerindeyse ya da baş ağrısı, şakak hassasiyeti, görme değişikliği gibi bulgular eşlik ediyorsa aralıklı olsa da değerlendirilmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.