Bu ne demek?
Dudak, yanak ve damak mukozasının altında yüzlerce küçük tükürük bezi bulunur ve her biri kıl inceliğinde bir kanalla yüzeye açılır. Dudağı ısırmak, keskin bir diş kenarına takılmak ya da dudağı sürekli emmek bu kanallardan birini ezip yırtabilir. Salgı yüzeye ulaşamaz, çevredeki dokuda birikir ve mukozayı kubbe gibi kaldırır. En sık yerleştiği yer alt dudağın iç yüzüdür; genellikle ağrısızdır, yumuşaktır ve dille oynatıldığında hareket eder.
Bu kabarcığı diğer ağız kabarcıklarından ayıran şey hikâyesidir: dolar ve boşalır. Birkaç günde büyür, kendiliğinden ya da patlatılınca söner, sonra bir iki hafta içinde tam olarak aynı noktada yeniden dolar. Bu döngü ayırt edicidir. Virüs kaynaklı tablolarda kabarcıklar küme hâlinde çıkar, yanar, birkaç gün içinde kabuk bağlar ve yeniden dolmaz. Alerjik şişlik ise tek bir kubbe değil, geniş bir alanı sınırsız biçimde kaplayan bir kabarıklıktır. Dil altında ağız tabanını kaldıracak kadar büyüyen, tek taraflı ve mavimsi bir şişlik ise daha büyük bir bezden kaynaklanıyor olabilir ve ayrı bir yol izler.
Haftalarca dolup boşalan bir kabarcığın kendiliğinden tümüyle kaybolması genellikle beklenmez, çünkü salgıyı sızdıran bez yerinde durur. Bu nedenle işlem yapıldığında yalnızca içerik boşaltılmaz, sızdıran küçük bez de birlikte alınır. Sadece sıvının boşaltıldığı durumlarda aynı tablonun geri gelmesi beklenir. Ayrıca kabarcığın içindeki sıvıya bakarak ne olduğunu anlamak mümkün değildir; alınan doku incelemeye gönderilir.
Ağızdaki su dolu kabarcıkların çoğu zedelenmiş bir tükürük yoluyla açıklanır; ancak dil altındaki büyük ve tek taraflı şişlikler farklı bir yolla oluşur. Aşağıdaki başlıklar bu iki hikâyeyi birbirinden ayırır.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Kabarcığı iğneyle, tırnağınızla ya da dişinizle patlatmayın; içi boşalsa da kaynak yerinde kaldığı için çoğu zaman yeniden dolar ve açılan yüzey iltihaplanabilir.
- Dudağı ısırma, emme ya da dille sürekli kurcalama alışkanlığınız olup olmadığını fark etmeye çalışın; tekrarın en sık nedeni bu alışkanlıklardır.
- Kabarcığın kaç günde büyüdüğünü, patlayıp patlamadığını ve ne kadar sonra geri döndüğünü not edin; bu döngü muayenede doğrudan işe yarar.
- Aynı bölgede keskin bir diş kenarı ya da protez kenarı olduğunu düşünüyorsanız kendiniz törpülemeye çalışmayın, muayenede söyleyin; sürtünme kaldırılmadan tekrar önlenemez.
- Şişlik hızla büyüyor ve dilinizi hareket ettirmenizi ya da yutkunmanızı zorlaştırıyorsa.
- Dil altındaki şişlik ağız tabanını kaldıracak kadar büyüdüyse.
- Şişliğin üzeri kızardı, ısındı ve ağrılı hâle geldiyse ya da ateş eşlik ediyorsa.
- Şişlik yumuşak değil sert ve parmakla oynatılamıyorsa.
- Yemek yerken çenenizin altı da şişip yemek bitince iniyorsa.
Sık sorulan sorular
- Kendiliğinden geçer mi?
- Küçük ve yeni oluşan kabarcıkların bir bölümü boşalıp bir daha dolmayabilir. Ancak haftalardır dolup boşalan bir kabarcıkta kendiliğinden tam düzelme genellikle beklenmez; salgıyı sızdıran bez yerinde kaldığı sürece tekrar olasıdır. Sürenin uzaması muayeneyi geciktirmek için bir gerekçe değildir.
- Patlatırsam bir zararı olur mu?
- Patlatmak çoğu zaman ciddi bir soruna yol açmaz ama işe de yaramaz; kabarcık aynı noktada yeniden dolar. Ayrıca tekrarlanan patlatma ve iyileşme bölgede sertleşmiş doku bırakabilir, bu da daha sonra yapılacak işlemi zorlaştırabilir. Açılan yüzeyden iltihap gelişmesi de olasıdır.
- Neden hep aynı yerde çıkıyor?
- Çünkü zedelenmiş kanal ve ona bağlı küçük bez orada durur. Kanal her onarılmaya çalıştığında salgı yine çevre dokuya kaçar. Buna bir de o noktayı zedeleyen alışkanlık ya da keskin diş kenarı eklenirse döngü sürer. Tekrarı durdurmak için hem beze hem zedeleyen etkene bakılır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.