Dişteki ince çizgiler: mine çatlağı zararlı mı

Işıkta görülen o çizgiler nedir

Özellikle üst ön dişlerde, ışık belli bir açıdan vurduğunda dişin boyu yönünde uzanan, saç teli inceliğinde çizgiler seçilebilir. Bunlar mine çizgileridir: dişin en dış katmanı olan minede kalan yüzeysel çatlaklar. Amerikan Endodonti Derneği (AAE) bu çizgileri yetişkin dişlerinde son derece yaygın, çok sığ, ağrı yapmayan ve görünüm dışında bir sorun oluşturmayan çizgiler olarak tanımlıyor. Mine çizgisi dişten parça eksiltmez; dişin biçimi ve işlevi yerinde kalır.

Neden oluşurlar

Mine çok sert ama esnemeyen bir dokudur. Yıllar boyunca çiğneme kuvvetleri, diş sıkma ve gıcırdatma, düzgün oturmayan bir kapanış, tırnak yeme ya da sert cisimleri ısırma minede küçük gerilimler bırakır. Mine çizgilerinin çoğu bu olağan yıpranmanın izidir; bu yüzden yetişkinlerde, yaş ilerledikçe daha sık görülür. Asitli yiyecek ve içecekler ile tütün de mine yüzeyini etkileyen etkenler arasında sayılıyor.

Mine çatlağı neden derine inmez

Mine, prizma denen milyonlarca ince çubuktan oluşur. Minenin en dış kısmında bu çubuklar oldukça düz uzanır; daha içeride ise demetler halinde farklı yönlere kıvrılır ve komşu demetler birbirini çaprazlama keser. Dişin kesiti ışık altında incelendiğinde bu dizilim sırayla açık ve koyu bantlar olarak görülür; bunlara Hunter-Schreger bantları denir. Yüzeyde başlayan bir çatlak içeri ilerleyip bu bölgeye ulaştığında düz gidemez: yön değiştirmek, dallanmak zorunda kalır ve yavaşlar. Minenin çatlakların çoğunu kendi içinde tutabilmesi büyük ölçüde bu yapıya bağlanıyor. Bu bilginin çoğu laboratuvar çalışmalarından geliyor ve ağız içindeki önemi hâlâ araştırılıyor.

Ne zaman gerçek bir çatlaktan şüphelenilir

Mine çizgisi ağrı yapmaz; çizgiyle birlikte ağrı varsa durum farklıdır. AAE, çatlak dişte ağrının düzensiz olduğunu, çiğnerken ya da ısırmayı bıraktığınız anda gelebildiğini ve dişin çok sıcak veya çok soğukla karşılaşmasıyla ortaya çıkabildiğini belirtiyor. Şu işaretler muayeneyi gerektirir:

• Isırınca, özellikle ısırmayı bırakırken gelen kısa ve keskin ağrı
• Soğuk ya da sıcakla birden başlayan, keskin bir sızı
• Koyulaşan bir çizginin uzaması ya da dişin çiğneme kenarına doğru ilerlemesi
• Çizgili dişin çevresinde diş eti şişliği

Koyulaşma tek başına alarm işareti değildir, çünkü mine çizgileri de zamanla renk tutabilir. Ön dişte yıllardır duran ağrısız bir çizgiyle, arka dişte çiğnerken ağrıyla birlikte fark edilen bir çizgi aynı şey olmayabilir. Muayenede diş hekimi dişi farklı yönlerden ışıkla aydınlatır: dentine inen bir çatlak ışığın geçişini keser, yüzeydeki mine çizgisi ise genellikle kesmez. Isırma testi de ağrının hangi noktadan geldiğini gösterebilir. Çatlak diş sendromunun belirtileri ve tedavisi ayrı bir sayfada anlatılıyor.

Leke tutan çizgiler

Mine çizgisi çoğu zaman şeffaftır ve ancak ışık doğru açıdan vurunca görülür. Zamanla kahve, çay ve tütündeki renk maddeleri bu ince yarıklara yerleşir; çizgi sarımsı ya da kahverengimsi görünmeye başlar ve daha belirgin hâle gelir. Diş hekiminin yaptığı temizlik ve cila yüzeydeki renklenmeyi azaltabilir, ama çizginin içine yerleşmiş leke her zaman tamamen çıkmaz. Kahve, çay ve şarap lekelerini azaltmanın günlük yolları ise ayrı bir yazının konusu.

Beyazlatma ve bonding görünümü nasıl değiştirir

Çizgiler zararsız olduğu için bir şey yapmamak da geçerli bir seçenektir; tedavi yalnız görünüm için yapılır. Beyazlatma dişin genel rengini açar ve çizgideki lekeyi de hafifletebilir, ancak çizgiler derin ya da yaygınsa belirgin bir fark yaratmayabilir. Beyazlatma çizgiyi kapatmaz, yalnız renk farkını azaltabilir. Göze batan tek tük çizgiler için bonding düşünülebilir: diş renginde kompozit dolgu maddesi yüzeye ince bir katman olarak yapıştırılır ve çizgi bu katmanın altında kalır. Birçok dişte yaygın renk ve biçim sorunu varsa lamina, yani dişin ön yüzüne yapıştırılan ince kaplamalar konuşulabilir; bunun için genellikle mineden bir miktar aşındırmak gerekir ve bu geri alınamaz.

Yeni çizgileri azaltmak için

• Diş sıkıyor ya da gıcırdatıyorsanız gece plağı muayenede konuşulabilir.
• Buz, çekirdek kabuğu ya da kalem gibi sert cisimleri ısırmayın; dişi paket açmak için kullanmayın.
• Tırnak yeme alışkanlığı ön dişlerde tekrarlayan gerilim yaratır.
• Düzenli kontrollerde çizgilerin değişip değişmediğine baktırın.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.