Ağız kuruluğu yapan ilaçlar ve dişleriniz

Tükürük ağzı yalnızca ıslatmaz

Tükürük gün boyu sessizce çalışır. Yemek artıklarını yıkar, bakterilerin ürettiği asidi seyreltir, minenin kaybettiği mineralleri geri taşır ve ağız içindeki dokuları kaygan tutar. Tat almak, yutmak ve konuşmak da tükürüğe bağlıdır. Miktarı azalınca bunların hepsi aynı anda zayıflar: ağız yalnızca kuru hissedilmez, korumasız da kalır.

Hangi ilaç grupları ağzı kurutur

Ağız kuruluğu tek bir ilacın değil, çok sayıda ilaç grubunun bilinen yan etkisidir. Mekanizma çoğu zaman aynıdır: bu ilaçlar tükürük bezlerini çalıştıran sinir uyarısını zayıflatır. Aşağıdaki gruplar prospektüslerde en sık geçenlerdir ve liste bunlarla sınırlı değildir.

• Alerji ilaçları, yani antihistaminikler
• Antidepresanlar ve bazı ruh sağlığı ilaçları
• Tansiyon ilaçları ve idrar söktürücüler
• İdrar kaçırma ve aşırı aktif mesane ilaçları
• Güçlü ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler
• Astım spreyleri, bulantı ve yolculuk ilaçları

Tek bir ilaç ağzı çoğu zaman hafif kurutur. Üç dört ilaç bir arada kullanılınca etki birikir; kuruluk bu yüzden en çok sürekli birden fazla ilaç kullanan kişilerde ve ileri yaşta belirginleşir. Yeni bir ilaca başladıktan sonraki haftalarda çıkan kuruluk çoğu kez o ilaca bağlıdır, ama bunu kesin söyleyebilecek kişi ilacı yazan hekimdir.

Ağzınız kuruduğunda ne fark edersiniz

Belirtiler kuruluk hissiyle sınırlı kalmaz. Dil damağa yapışır, kuru ekmeği su içmeden yutmak zorlaşır, ses kısılır, tatlar donuklaşır. Sabaha karşı dilde yanmayla uyanmak sık görülür. Dudak kenarları çatlar, ağız kokusu artar, eskiden yerinde duran hareketli protez oynamaya başlar. Çoğu kişide ilk açık işaret, başucuna yeni konmuş su bardağıdır.

Tükürük akışı uykuda zaten en düşük düzeydedir. İlaca bağlı kuruluk bu yüzden en çok geceleri hissedilir ve dişler o saatlerde en az korunur.

Çürük ve pamukçuk riski neden artar

Tükürük azalınca asit ağızda daha uzun kalır ve mineye mineral desteği gitmez. Çürük o zaman alışılmadık yerlerde, çoğunlukla diş eti sınırında ve açıkta kalan kök yüzeylerinde başlar. Hızlı ilerleyebilir; altı ay önce düzgün görünen bir ağızda yeni çürükler çıkabilir. Aynı ortam mantar için de uygundur: pamukçuk dilde beyaz tabaka, yanma ve dudak kenarında çatlak olarak görülür. Protezin oturduğu damak kızarır.

Gün içinde kuruluğu neler azaltır

• Suyu gün boyu azar azar yudumlayın; bir seferde çok içmek kuruluğu uzun süre gidermez.
• Şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını dakikalar içinde artırır.
• Kahve, çay ve alkolü azaltın; sigara kuruluğu belirgin biçimde ağırlaştırır.
• Burundan solumaya çalışın; ağzı açık uyumak sabah kuruluğunu artırır.
• Yatak odasında nemlendirici gece belirtilerini hafifletebilir.
• Eczanede tükürük yerine geçen jel ve spreyler var; hangisinin uygun olduğunu hekiminize sorun.

En riskli alışkanlık, kuruluğu şekerli ya da asitli içecekle gidermeye çalışmaktır. Gün boyu yudumlanan meyve suyu ya da gazlı içecek, korumasız bir dişi saatlerce asit içinde bırakır. Hem susuzluk hem de ağzı ıslatmak için en güvenli seçim sudur.

Diş bakımında neyi değiştirmek gerekir

Kuru ağızda alışılmış bakım yetmez. Temel, florürlü macunla günde iki kez fırçalamaktır; diş hekimi gerekirse daha yüksek florürlü bir macun yazabilir ve kontrolde florür verniği uygulayabilir. Kontrol aralığı çoğunlukla kısaltılır, çünkü yeni çürüğü erken bulmak gerekir. Diş arası temizliği eskisi gibi sürer, protez ise gece çıkarılıp temizlenir.

Hekime neyi anlatmanız işi kolaylaştırır

Diş kontrolüne kullandığınız her şeyin güncel listesiyle gidin; reçetesiz alınan alerji ilaçları ve bitkisel takviyeler de listeye girsin. Kuruluğun ne zaman başladığını ve hangi ilaç değişikliğinin ardından geldiğini söylemek tahmin payını azaltır. Kuruluk ilaçlarla açıklanamıyorsa başka bir neden olabilir: tükürük bezlerini tutan hastalıklar, baş boyun bölgesine ışın tedavisi, kontrolsüz şeker hastalığı ve ağızdan solunum bunların başında gelir. Yanakta ya da yüzde şişliğe ateş eklenirse aynı gün hekime başvurun.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.