تیره شدن دندان پس از ضربه: رنگ چه می‌گوید

چرا تغییر رنگ دیر آشکار می‌شود

ضربه به رگ‌های ریز درون دندان آسیب می‌زند. با خونریزی، رنگ‌دانه‌های خون به کانالک‌های بسیار باریک بافت سخت دندان راه پیدا می‌کنند و به مرور در همان‌جا تیره می‌شوند. برای آنکه این تغییر از بیرون دیده شود، رنگ باید به اندازهٔ کافی پخش شده باشد. به همین دلیل تفاوت رنگ معمولاً نه صبح روز بعد، بلکه پس از هفته‌ها یا ماه‌ها به چشم می‌آید.

صورتی، خاکستری یا زرد: هر سایه چه می‌گوید

رنگ به تنهایی تشخیص نیست، اما جهت را نشان می‌دهد. برای دندان‌پزشک دو نکته اهمیت دارد: نخستین سایه‌ای که دیده‌اید و تغییر آن از آن زمان تا کنون. نگاه کردن به دندان در نور روز و در کنار دندان‌های مجاور، داوری را آسان‌تر می‌کند.

• سایهٔ صورتی معمولاً پس از خونریزی تازه در درون دندان می‌ماند؛ در هفته‌های نخست پیدا می‌شود و اغلب خودبه‌خود کم‌رنگ می‌شود. اما اگر سایهٔ صورتی ظرف چند هفته کم‌رنگ نشود یا پررنگ‌تر شود، دندان باید جداگانه با عکس رادیوگرافی بررسی شود.
• سایهٔ خاکستری یا قهوه‌ای تیره بیشتر به از دست رفتن بافت زندهٔ درون دندان اشاره دارد و ممکن است در طول ماه‌ها تیره‌تر شود.
• دندان زرد و کدر معمولاً نشانهٔ ساخته شدن بافت سخت اضافی در درون است؛ چنین دندانی بیشتر وقت‌ها زنده است، هرچند کانالش تنگ‌تر می‌شود.

نبودن درد به معنای سالم بودن نیست

بیشتر دندان‌هایی که پس از ضربه تیره می‌شوند هیچ دردی ندارند. وقتی بافت درون دندان از بین می‌رود، حس هم با آن از میان می‌رود و دوره‌ای بدون علامت آغاز می‌شود. در همین دوره ممکن است در نوک ریشه التهابی بی‌سروصدا شکل بگیرد که نخستین بار در عکس رادیوگرافی دیده می‌شود. پس نبودن درد جای پیگیری را نمی‌گیرد: دندانی که رنگش عوض شده در فاصله‌های منظم بررسی می‌شود.

در دندان‌های شیری روند متفاوت است

پس از زمین خوردن، خاکستری شدن دندان‌های شیری جلویی زیاد دیده می‌شود. بخشی از این دندان‌ها رنگ خود را تا اندازه‌ای باز می‌یابند و بخشی تیره می‌مانند و تا زمان افتادن هم دردسری درست نمی‌کنند. دندان شیری تیره همیشه به درمان ریشه نیاز ندارد. آنچه تعیین‌کننده است سایهٔ رنگ نیست، بلکه وجود برجستگی روی لثه، ورم، درد یا لق شدن دندان است. دندان دائمی زیر آن هم با عکس رادیوگرافی پیگیری می‌شود.

بعضی تغییرهای رنگ خودبه‌خود برطرف می‌شوند

هر تیرگی ماندگار نیست. سایه‌های صورتی و خاکستری کم‌رنگ ماه‌های نخست، اگر بافت درون دندان بهبود پیدا کند، می‌توانند دوباره روشن شوند. این روشن شدن معمولاً در دو تا شش ماه معلوم می‌شود و از فردی به فرد دیگر فرق دارد. روشن شدن رنگ نشانهٔ خوبی است، ولی به تنهایی سالم بودن دندان را ثابت نمی‌کند و بررسی‌ها ادامه پیدا می‌کند.

دندانی که ضربه خورده است ممکن است سال‌ها بعد هم رنگ عوض کند؛ به همین دلیل پیگیری را با سال می‌سنجند نه با هفته.

در جلسهٔ بررسی چه کارهایی انجام می‌شود

دندان با دندان‌های کناری مقایسه و اغلب برای ثبت در پرونده عکس‌برداری می‌شود. آزمون سرما و آزمون الکتریکی نشان می‌دهند که دندان هنوز پاسخ می‌دهد یا نه؛ چون این آزمون‌ها درست پس از ضربه ممکن است گمراه‌کننده باشند، بعدها تکرار می‌شوند. عکس رادیوگرافی نشان می‌دهد که آیا در نوک ریشه چیزی تغییر کرده است. در سال نخست بررسی‌ها نزدیک‌تر به هم و پس از آن با فاصلهٔ بیشتر انجام می‌شوند.

برای دندان تیره چه می‌توان کرد

اگر دندان زنده باشد، اغلب همان پیگیری کافی است. اگر بافت درون آن از بین رفته باشد، نخست درمان ریشه انجام می‌شود و سپس می‌توان مادهٔ سفیدکننده را درون دندان گذاشت تا رنگ روشن‌تر شود. این کار در همهٔ دندان‌ها یکسان نتیجه نمی‌دهد و بخشی از رنگ ممکن است در طول سال‌ها برگردد. اگر روشن شدن کافی نباشد، می‌توان روی سطح جلویی دندان کامپوزیت چسباند یا لمینت را در نظر گرفت. انتخاب به وضعیت ریشه و به بافت سالم باقی‌مانده بستگی دارد.

این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی عمومی است و جایگزین معاینه نیست.