Diş eksikliği konuşmayı nasıl etkiler

Sesler dişlerin arasından çıkar

Konuşma, ciğerlerden gelen havayla başlar ve ancak ağız bu havayı daralttığında sese dönüşür. Dudak, dil, damak ve dişler bu daralmayı birlikte kurar. Ön dişler düzenin sabit parçasıdır: hava onların kenarından geçer, dil ucu arkalarına dayanır, alt dudak üst kesici dişlere değer. Bir diş eksildiğinde daralma ortadan kalkar ve hava, orada olmaması gereken bir açıklıktan kaçar.

Bu yüzden çoğu kişi eksik dişi aynada görmeden önce kendi konuşmasında duyar. Dişin yeri de önemlidir: arka bölgedeki boşluk konuşmayı çok az değiştirirken, öndeki tek bir eksik diş hemen fark edilir.

En çok hangi sesler bozulur

İlk bozulanlar dar bir geçit isteyen seslerdir. S ve z sesinde dil ucu üst ön dişlerin hemen arkasında ince bir kanal kurar, hava da dişlerin kenarından geçer; kanal genişleyince ses ıslıklı ya da yayvan çıkar. F ve v sesinde alt dudak üst kesici dişlerin kenarına dayanır, o kenar yoksa ses tam oluşmaz.

• S ve z: tiz bir ıslık ya da peltek duyulan yayvan bir ses
• F ve v: alt dudak dayanacak kenar bulamayınca zayıf, üflemeli bir çıkış
• T ve d: dil ucu kayarsa sesin başındaki keskinlik yumuşar
• Konuşurken tükürük sıçraması, çünkü hava geniş bir açıklıktan çıkar

Dil dayanak noktasını kaybediyor

Dil konuşurken ağzın içindeki sabit noktalara göre yer bulur ve bunların en önemlisi üst ön dişlerin arka yüzüdür. Diş çekildikten sonra dil alışkanlıkla eski yeri arar, bulamaz ve boşluğa doğru yayılır. Birkaç hafta içinde bu yeni yol alışkanlığa döner, konuşma boşluğun çevresine göre kurulur. Boşluk doldurulduğunda konuşmanın yeniden değişmesinin sebebi tam olarak budur.

Çoğu kişi ağzını kapatarak ya da daha az konuşarak idare eder; oysa bu, sesi değil yalnızca kaç kez duyulduğunu değiştirir.

Yeni protez ya da implant sonrası ilk haftalar

Boşluk dolunca konuşmanın hemen düzelmesini beklemek doğaldır, ama çoğu kişide önce tersi olur. Ağzın içine yeni bir yüzey girmiştir: damağı örten bir protez tabanı, alışılmadık kalınlıkta bir diş, dilin daha önce hiç değmediği bir kenar. Dil bu yüzeyleri tanımadığı için ilk günlerde sesler yabancı duyulur, özellikle s ıslıklı çıkar. Genellikle birkaç hafta içinde dil yeni biçimi öğrenir ve sesler yeniden temiz çıkar; bu süre kişiye ve protezin türüne göre değişir.

Yüksek sesle okumak alışmayı hızlandırır

Dil yeni düzeni tekrarlayarak öğrenir. Günde on beş dakika yüksek sesle okumak, hem boşlukla hem yeni dişlerle konuşmayı kolaylaştırır. Zor gelen sesleri tek tek çalışmak da işe yarar: önce içinde s ve z geçen tek tek kelimeler, sonra aynı kelimelerden kurulu cümleler, en sonunda serbest konuşma.

• Kısa bir metni her gün aynı saatte, normal ses tonunuzla yüksek sesle okuyun
• İçinde s ve z arka arkaya gelen kelimeleri yavaşça tekrarlayın: sessizce, sizinkisi, asansör
• Kendinizi telefonla kaydedin; kendi sesinizi dinlemek hangi sesin takıldığını gösterir
• Yorulduğunuzda ara verin, çünkü zorlayarak konuşmak dili gerginleştirir

Değişim ne zaman geçici değildir

Haftalar geçtikçe zorluğun azalması beklenir. Birkaç hafta sonra s hâlâ ıslıklı çıkıyorsa ya da konuşurken dişler birbirine vuruyorsa mesele artık alışmak değildir. Bu durumda protezin ön dişlerin arkasındaki kalınlığı ya da dişlerin boyu düzeltilir, çoğu zaman küçük bir değişiklik yeter. Konuşma bozukluğu diş eksikliğiyle ilgisiz biçimde aniden başladıysa, üstelik dilde uyuşma ya da yüzün bir yanında güçsüzlük varsa aynı gün hekime başvurun.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.