• Makale Sahibi
  • Prof. Dr. Sinan TOZOĞLU
  • Ağız Diş ve Çene Cerrahisi
  • DOKTOR PROFİLİ

Sedasyon Anestezi uzmanı tarafınca, bir takım ilaçlarla tıbbi tedavi görecek kişinin bilinci açık halde oluşturulan derin uyku durumudur.

Sedasyon genel anestezi degildir. Hastane ya da diş kliniğinde uygulanabilir. (Papatya Ağız ve Diş Sağlığı Poliklinikleri Sedasyon hizmetini anlaşmalı kurumlar aracılığı ile sağlamaktadır). Hasta, diş hekiminden aldığı komutları yerine getirebilir. Hasta ile diş hekimi arasında diyalog yaşanması mümkündür. Diş hekimi hastaya ağzını açmasını söylerse, hasta bunu yapabilir. Operasyon esnasında anestezi uzmanı, hastayı monitörize ederek nabzını ve tansiyonunu takip eder. Hastanın nefes kanallarını açık tutabildiği, fiziksel uyaranlara ve sözlü komutlara uygun cevabı verdiği ve bilincin baskılandığı bir durum olarak tanımlanan bu yöntemde, özellikle çocuk hastalar işlemden sonra diş hekimine geldiklerini bile unutmaktadırlar. Bazen korku düzeyindeki artışa göre sedasyon derinliği artabilir.

Hasta, operasyon sonrası ilaçların etkisi ile ağızda yapılan tedavi işlemini, ağrıyı, hoşlanmadığı sesleri, vb. hatırlamayacağından psikolojik travmaya da maruz kalmaz. Bu durum, hastanın daha sonraki seanslarda diş tedavisine gelişini kolaylaştıracaktır.

Sedasyon Güvenli midir?

Sedasyon işlemi, hem erişkinlerde hem de çocuklarda son derece güvenlidir. Bilinen hiçbir yan etkisi yoktur. Hem erişkinlerde hem de çocuklarda intravenöz (damariçi) uygulanır. Doz ayarlaması kiloya göre yapılır.

Çocuklarda ise oral (şurup), intravenöz(damardan), inhalasyon(hava yolundan), rektal (makattan), intranazal (burundan) uygulanan şekilleri vardır. Diş tedavisinin süresine göre ek dozlar verilebilir, sedasyonun şekli değişebilir.

Tek seansta birçok diş tedavisini yapmak mümkündür (çekimler, dolgular gibi). İşlem bittikten yarım saat sonra hasta evine gidebilecek duruma gelir. Araba kullanmaması, efor gerektirecek işlerden uzak durması, dinlenmesi tavsiye edilir. Ayrıca hastanın diş hekimi randevusuna bir yakını ile gelmesi önerilir.

Uygun hastalara yapılan sedasyon işleminin, hastaya ve hekime sağladığı avantajlar düşünüldüğünde, harcanan emek ve zamanın buna değer olduğu görülmektedir.


Sedasyonun Amaçları Nelerdir?

    Hasta açısından rahat ve güvenli bir ortam yaratması yanında, korku hissini tamamen giderir, anksiyeteyi ortadan kaldırır.
    Ağrı eşiğini yükselterek ağrıyı hissetmemenizi sağlar.
    Diş hekimi stresinin ortadan kaldırılması ve istenmeyen reflekslerin önlenmesi ile hekim açısından son derece rahat bir çalışma ortamı sağlar.
    Özellikle korkuya eğilimli çocukların belleklerinde derin izler bırakacak psikolojik travmaları engeller.
    Bazı kalp hastaları ve yüksek tansiyonlu hastalarda lokal anestezi ortamının daha rahat tolere edilmesini sağlar.

 
Sedasyon Nedir? Çocuk ve Erişkin Sedasyonu Arasında Fark var mıdır?

Bazı durumlarda işlem yapılacak bölgenin doğrudan uyuşturulması yeterlidir (Lokal anestezi). Bu yöntemde anestezi, girişim yapılacak bölgede ağrı duyusunu taşıyan sinirlerin yakınına uygulanır. Anesteziden farklı olarak lokal anestezi sırasında siz uyanık olduğunuz halde ağrı duymazsınız. Tek başına lokal anestezinin yetmediği, hastanın aşırı endişeli ve tedirgin olduğu durumlarda, damar yolundan verilen düşük doz anestezi ilaçlarıyla hastanın sakinleştirilmesi (bilinçli sedasyon) mümkündür.

Küçük yaştaki çocuklar ile zihinsel engelli bireylerde bilinçli sedasyon hastayı rahatlatmaya yeterli gelmeyebilir. Bu gibi durumlarda sedasyon düzeyinin artırılması (orta/derin sedasyon) gerekebilir. Orta/derin sedasyon sırasında hasta ancak çok sesli uyaranlara veya çok şiddetli ağrı uyaranlara tepki verebilir. Bu yöntemin narkozdan farkı; uyku düzeyinin genel anestezi kadar derin olmaması ve işlem süresince hastanın kendi solunumunu devam ettrimesidir. Dolasıyla ağız veya boğaza tüp yerleştirmeye gerek yoktur. Orta/derin sedasyon yönteminin uygulanması için yapılacak işlemin süresi 1-1,5 saati aşmamalıdır. Daha uzun işlemlerde genel anestezi daha uygundur.


Orta/derin sedasyon nasıl uygulanır?

Bu yöntemde hasta/çocuk ameliyathaneye alınır. Ameliyathanede anestezi makinesi yardımıyla çocuğa balon şişireceği söylenerek anestezik gazlar uygulanır (maske ile anestezi). 2-3 dakika içinde çocuk uykuya dalar, sonrasında çocuğun el üzeri veya kolundan damar yolu açılır. Damar yolu açıldıktan sonra anestezik gaz uygulamasına son verilerek kısa etkili ve solunumu baskılamayan anestezi ilaçları düşük dozlarda olmak kaydıyla damar yolundan verilir. İşlem süresince burun yoluyla oksijen desteği yapılır ve hastanın kendi solunumu korunur. Yapılacak işlemler bittiği zaman anestezi ilaçları kesilir ve çocuğun uyanması beklenir. Çoğunlukla 15-20 dakika içinde uyanma gerçekleşir. Ancak tam uyanmanın olması hasta için 30-45 dakika gözlem odasında tutularak derlenmesi beklenir. Daha sonra evine gönderilir.


Genel Anestezi Nedir? Nasıl Uygulanır?

Genel anestezi derin uyku durumuna benzer. Bilinci ve ağrı duyusunu ortadan kaldırır. Genel anestezi öncesinde size rahatlatıcı bir ilaç verilebilir. Ameliyat odasında elinizin üzerinden veya kolunuzdan takılan damar yolundan hızlı ve kısa sürede etki eden bir anestezi ilacı verilir. Böylece anestezi başlamış olur. Ameliyatın tipi ve uzunluğuna göre eklenen diğer anestezik gazlar ve ilaçlar ile anestezi devam ettirilir. Çoğu ameliyatta solunumun desteklenmesi gerekir. Bu amaçla ağız, burun ve gırtlak üzerine yerleştirilen soluma borusu (tüp) ile sürekli oksijen ve anestezik maddeler birlikte verilir. Ameliyat bitiminde anestezi ilaçlarının kesilmesiyle birlikte uyanırsınız. Uyanırken sizden ağzınızdaki tükürüğü yutmanız ve derin nefes almanız istenir. Ameliyat sonrası ağrılarınız için gerekli önlemler anestezi uzmanı tarafından alınır. Anestezi süresince vücudun önemli organ fonksiyonları (nabız, tansiyon, solunum, kanın oksijenlenmesi, EKG v.b) monitörlerde anestezist tarafından sürekli olarak izlenir.

 
Genel Anestezi Sırasında Karşılan Yan Etkiler Nelerdir?

Genel anestezi sonrasında bulantı ve kusma, baş ağrısı, serum takılan bölgede ağrı ve/veya morarma, boğazda kuruma ve hassasiyet, yutkunma güçlüğü, çift görme, bulanık görme gibi durumlarla sık sık karşılaşılabilir. Daha az rastlanan yan etkiler ise kas ağrısı, güçsüzlük, kaşıntı ve kızarıklardır. Nadir olarak genel anestezi altında iken uyanıklık, dişlerin veya dudakların zedelenmesi, ses tellerinin zedelenmesi (geçici ses kaybına yol açabilir), alerjik reaksiyon ve astım, bacakta kan pıhtısı oluşması, bası yerlerinin ve sinirlerin hasar görmesi, kasılma nöbetleri görülebilir. Genel anestezi sonrasında ciddi alerji veya şok, çok yüksek ısı (malign hitpertermi), inme veya kalp krizi, akciğerlerin içine kusma içeriğinin dolması (aspirasyon), sinir felçleri, akciğere pıhtı atması (pulmoner emboli), beyin hasarı gibi hallerde hayatı kaybetme riski çok düşük de olsa vardır. İleri yaş, soğuk algınlığı, astım veya diğer akciğer hastalıklarının varlığı, sigara kullanımı, aşırı kilolu olma, şeker hastalığı, böbrek hastalığı, kontrolsüz yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları genel anestezinin riskini arttırır.
Genel Anestezi öncesi anestezi doktoruna mutlaka bildirmem gereken durumlar var mıdır?

Genel anestezi öncesinde anestezi doktoruna mutlaka;

Kullanılan ilaçlar
Geçirilen enfeksiyon hastalıkları
Geçirilmiş ameliyatlar
Önemli dahili hastalıklar
Tütün, alkol vb bağımlılıklar
Hastanede kalmanızı veya düzenli tedavi görmenizi erektiren sağlık problemleri ile ilgili durumları bildirmek zorundasınız.